Sveinung Hobberstad sine fuglesider

JAKTFALK (Falco rusticulus)

Jaktfalken slik den såg ut dei første dagane

Søndag kveld (18.6.2000) fekk eg ein telefon frå Jørn Auestad på Vigrestad om at han hadde funnet ein jaktfalk unge som hadde falt ut av reiret. Den hadde brekt foten. Då han visste at eg hadde hatt inne fleire skada fuglar i pleie, ringte han og lurte på om eg kunne ta i mot denne. Han kom innom med den søndag kveld, og måndag tok eg den med til dyreklinikken på Tu. Røntgenbilete viste at brotet ikkje var verre enn at det skulle la seg gjera å få foten i orden igjen. På det første bilete kunne det sjå ut som den hadde hagl i seg, og eit nytt bilete av heile kroppen vart teke, men heldigvis var det ikkje noko som tyda på det. Under full narkose vart den operert, og ei splint er sett inn i foten. Ein reknar med det vil ta inntil 4 veker før den er heilt i orden.

Jørn Auestad har nettopp funnet jaktfalken

Jørn Auestad med jaktfalken i hendene. Ein sju timars gåtur, med falken på ryggen, kan byrja.

Ungen nedenfor reiret der den vart funnet
Ungen, der den vart funnen i steinura nedenfor reiret.

Markering av reiplass
Reiret låg der pila peikar

På onsdag var eg til kontroll med den, og den har nå fått ein ekstra tape rundt foten for å vri den i rett retning framover. Den var ganske vridd utover, men røntgenbilete viser ingen skade som skulle føre til ein slik stilling på foten. Kanskje er det splinten i foten som gjer at den har ein feil vinkel?

Til å byrja med fekk den rått kjøtt frå Rådyr, men etter råd frå Odd Frydenlund Steen, vert den nå foret med kjøttdeig frå småfe som eg blandar litt fjør i. Den får omlag 100 gram morgon og kveld. I tillegg får den vatn blanda med penicillin.

Dersom det går som planlagt kan den setjast tilbake til området rundt reiret, og så vil foreldra gje den mat når den byrja å skrika.

Falkemora flyr bekymret rundt
Ei bekymra mor svever over reirområdet

Då dette er ein såpass sjeldan fugl, har eg varsla at eg har den både til viltnemda og politiet her i kommunen, viltforvaltar i fylkeskommunen og viltnemda i kommunen fuglen vart funnen.

Fredagens (23.6) kontroll viste at foten ennå var for skeiv, og den er nå tapet på ein ny måte for å få foten i rettare stilling. Falken er ellers i veldig god form, og er ganske morsom å sjå på når den hinkar rundt.

Mandagens (26.6) kontroll gav litt dårlege nyheiter, då splinten i foten er i ferd med å presse seg ut, og brotet er blitt litt skeivt. Ennå er det ikkje noko problem, men om den beveger seg litt meir må den opererast på ny.

Onsdagens (28.6) kontroll var heldigvis betre enn frykta, og splinten hadde ikkje beveget seg meir. Dette tyder på at brotet er såpass grodd at det held seg på plass. Brotet er ikkje grodd heilt perfekt i hop, men godt nok til at det ikkje vil verta noko problem for fuglen.

Kontroll 12.7: Brotet ser nå veldig greitt ut, og bandasjen er fjerna. P.g.a. brotet er foten nesten ein halv cm. kortare enn den andre, men det bør ikkje føre til noko problem. Om halvannen veke kan splinta fjernes, og det vert spanande då og sjå om alt fungerer som det skal.

Veterinær Dagny fekk ein uvant utfordring med å fikse fuglen

Og det gjorde det. Fjerninga gjekk greitt, og foten ser god ut. Men ein siste vektkontroll gjorde oss betenkt, då det visa seg at han hadde gått ned i vekt frå 1 kg. til 900 gram. Etter litt rådføring vart det bestemt at me avlyste turen opp i fjellet, og i staden satsa på å beholde den ut august, og så sleppe den her i området.

Fredag 28.aug: Mykje dramatikk oppstod då falken klarte å koma seg ut frå buret, og etter å ha hoppet litt rundt på bakken lettet den og fløy av garde. Etter nokre runder rundt huset sette den av garde nordover med ein skokk av kråker i hælane. Eg fulgte etter den, men mista den av syne då den forsvann over ein liten skog. Då eg kom bort til skogen var det ein del kråker som varslet i toppen av nokre graner, men det var ikkje råd og sjå noko til den. Etter litt leiting måtte eg gå heimover igjen, og sette meg nordover for å gå på eit møte eg allereie var kraftig forseinka til. Eg tok ein telefon til Jørn Auestad (han som fann fuglen), og han ville ta seg ein tur på leiting. Litt seinare ringte han og fortalte at den sat på nokre steinhaugar litt nord for skogen.

Dei neste dagane heldt den seg i området. Eg prøvde å gå innpå den, og lokket med mat. Det næraste eg kom var om lag tre meter før den tok til vengene.

På måndag sat eg inne i stova, og plutseleg kom den flygande forbi vindauget på jakt etter nokre stær. Då eg gjekk ut, byrja den å fly rundt meg, og eg fann då fram noko kjøt til den. Den var tydeleg veldig svolten, og grabba posen med kjøt eg hadde lagt frå meg, og sette av stad med den. Den landa litt bortanfor, og reiv sundt posen, og fekk i seg kjøtet. Eg henta ein pose til, og la den på ei skål, og den gjekk og rett ned. Så letta den og sette seg i grantrea rett utafor huset. Der sat den til neste morgon, og då klarte eg å lokke den inn i ei klappfelle, og fekk den på plass i buret igjen.

TV-Vest laga ein repotasje om jaktfalken
TV-vest kom og laga ein reportasje om jaktfalken

Dei siste tre vekene har den heile tida hatt døde høner på menyen, og den maten har den sett stor pris på.

Søndag 3.sept: Den store sleppedagen er endeleg komen, og klokka 13.00 var ein del utvalde gjester invitert. Men ryktet hadde spreidd seg, og ein del fleire ringte og ville koma å sjå på, så til slutt vart det ein ganske stor gjeng av unge og gamle som var på plass. Sjølve sleppet vart ikkje heilt som tenkt for dei med store fotolinser, då den fløy lavt over ein høg steingard, og landa i nokre grantre lengre borte.

Me hadde vona den ville halde seg i nærleiken ei tid framover, og den var på plass morgonen etter, men sidan er den ikkje, med 100 % sikkerhet, sett, så det er bare å vone at det har gått bra. Det var mykje ringduer og måker i området på den tida, så kanskje har den klart å fanga nokre av dei.